1025eko urtearen inguruan Jauregizar, Amaiur eta Iruritako jauregien nagusia izan zen Semen i Ochoanizen izenean ezarri zen Baztango Jaurerria. Elizondok hartzen duen izena (elizaren ondoan) ikusita pentsa daiteke hau izan zela bailaran egindako lehendabiziko eliza eta horren inguruan aitzineko etxe multzoa eraiki zela.

1441. urtean Erregeak egiaztatutako Kontu Ganbaren sententzia baten bitartez baztandarrei 1440an onartu zitzaien talde-kaparetasuna, horrelaxe idatzita: "vecinos et moradores en la dicha tierra de Baztan, así clérigos, como legos, fijosdalgo, francos et indepnes de toda pecha et servitud". Armarri gisan laukitxoetan banatutako taula ezarri zen. Nafarroako familia indartsuen aitzinean Erregeak bere botereari eusteko kezkak herri ezberdinei horrelako talde-kaparetasuna ematera eraman zuen. Baztandarrek lortutako kaparetasun hori Nafarroako Erresuman boterea finkatzeko prozesu horretan kokatu daiteke.

XVI. mendean egindako Baztango aitzineko Ordenantza, Muga eta Paramentetan arautu egin zen ordutik aurrera Baztanen egituratuz joan zen Herri-botere hori. Denbora horretan jauregitarrak indarra galduz joan ziren, Erdi-Aroan agintari politikoak izatetik kuarteletik eta garai hartako zerga edo dohainetatik salbuetsiak izatera pasa ziren. Ordenantza hauek Batzorde Orokorra ezarri zuten, herritar guztiek parte hartzen zutela, Alkatea hautatu eta bailara gobernatzeaz gain auzokoen lurrak erabiltzeko arauak bertan erabakitzen zirela. Aurreneko Ordenantzak 1603. Urtean onartu ziren, ondotik 1626an, 1696an, 1711n, 1832n, 1926an, 1964an, 1967an eta 1977an berritu edo eguneratu zirela.

Baztan osoan bezalaxe Elizondoko jarduera ekonomikoa abeltzaintzaren inguruan garatu bada ere laborantzak lur puska eta elizondarren lan handia berriki arte hartu du, guztia oinarrizko janaria lortu nahian eta lurra bera lantzeko zaila izanda ere. Afera honetan garrantzitsua izan da lurra herritarrena izatea, komunala. Honetaz gain Elizondo artisautzan zein merkataritzan nagusitu egin da Baztan barnean. Gaur egun Elizondon Banku, merkatal eta gizarte zerbitzuen erdigunea da (zehaztasun gehiago orrialde honetako Jarduera Ekonomikoak ataleak aurki dezakezu).